รู้หรือไม่! รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ มาจากผู้คิดค้นระเบิดไดนาไมต์

 อัลเฟรด โนเบล ผู้ประดิษฐ์ไดนาไมต์ที่อยากฝากสิ่งดี ๆ ไว้ให้โลก

อัลเฟรด โนเบล เกิดในปี ค.ศ. 1833 ที่ประเทศสวีเดน เขาเป็นนักเคมี วิศวกร และนักประดิษฐ์ที่มีผลงานมากมาย โดยสิ่งประดิษฐ์ที่ทำให้ชื่อของเขาเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกคือ ไดนาไมต์ (Dynamite) ซึ่งคิดค้นขึ้นในปี ค.ศ. 1867  แม้ไดนาไมต์จะถูกนำไปใช้ในงานเหมืองแร่ การก่อสร้าง และงานอุตสาหกรรมต่าง ๆ แต่เทคโนโลยีวัตถุระเบิดก็มีความเกี่ยวข้องกับการทำสงครามเช่นกัน โนเบลจึงกลายเป็นบุคคลที่สร้างความมั่งคั่งจากสิ่งประดิษฐ์ซึ่งมีทั้งประโยชน์และพลังทำลายล้าง  มีเรื่องเล่าว่า ในปี ค.ศ. 1888 หนังสือพิมพ์ฝรั่งเศสฉบับหนึ่งลงข่าวการเสียชีวิตของลุดวิก โนเบล พี่ชายของเขา โดยเข้าใจผิดว่าเป็นอัลเฟรด พร้อมใช้ถ้อยคำที่แปลได้ว่า “พ่อค้าความตายได้ตายลงแล้ว”  เรื่องเป็นส่วนหนึ่งที่ไปสะกิดใจของเขาว่าหากเขาจากโลกนี้ไปแล้ว ผู้คนจะจดจำเขาแบบไหน

เบอร์ธา ฟอน ซุตต์เนอร์ ผู้หญิงที่เชื่อมโยงโนเบลเข้ากับแนวคิดเรื่องสันติภาพ

 เบอร์ธา ฟอน ซุตต์เนอร์ นักเขียนและนักเคลื่อนไหวเพื่อสันติภาพชาวออสเตรีย เธอมีแนวคิดต่อต้านสงคราม และพยายามผลักดันให้ผู้คนหันมาแก้ไขความขัดแย้งด้วยวิธีสันติ เบอร์ธาเคยทำงานเป็นเลขานุการให้กับโนเบลที่กรุงปารีสในช่วงสั้น ๆ ก่อนจะแยกย้ายไปใช้ชีวิตของตัวเอง แม้จะไม่ได้ทำงานร่วมกันนานนัก แต่ทั้งคู่ยังคงติดต่อกันผ่านจดหมายเป็นเวลาหลายสิบปี พร้อมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสงคราม อาวุธ และอนาคตของมนุษยชาติ

หนึ่งในผลงานสำคัญของเบอร์ธาคือนวนิยายต่อต้านสงคราม Lay Down Your Arms ซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1889  หนังสือเล่มนี้ช่วยเผยแพร่แนวคิดเรื่องผลกระทบอันเลวร้ายของสงครามให้ผู้คนในยุคนั้นได้รับรู้  ถือว่าเบอร์ธาเป็นอีกคนสำคัญที่ทำให้แนวคิดเรื่องสันติภาพอยู่ใกล้ตัวโนเบลมากขึ้น ทั้งคู่ติดต่อและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันมาอย่างยาวนาน  และในปี ค.ศ. 1905 เบอร์ธายังกลายเป็นผู้หญิงคนแรกที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพอีกด้วย

พินัยกรรมปี 1895 จุดเริ่มต้นของรางวัลโนเบล

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่ออัลเฟรด โนเบลลงนามในพินัยกรรมฉบับสุดท้ายเมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน ค.ศ. 1895 โดยกำหนดให้นำทรัพย์สินส่วนใหญ่ของเขาไปจัดตั้งกองทุนสำหรับมอบรางวัลแก่ผู้ที่สร้างประโยชน์อย่างโดดเด่นให้แก่มนุษยชาติ รางวัลที่ระบุไว้มีทั้งหมด 5 สาขา ได้แก่ ฟิสิกส์ เคมี สรีรวิทยาหรือการแพทย์ วรรณกรรม และสันติภาพ สำหรับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพนั้น พินัยกรรมระบุถึงผู้ที่สร้างผลงานเพื่อส่งเสริมภราดรภาพระหว่างประเทศ ผลักดันการลดหรือยุบกองทัพ และสนับสนุนการประชุมสันติภาพ   และแล้วรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพถูกจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1901  โดยผู้ประเดิมรางวัลคู่แรกคือ อองรี ดูนองต์ ผู้ก่อตั้งสภากาชาด และ เฟรเดริก ปาสซี นักสันติภาพชาวฝรั่งเศส 

เรื่องราวความสัมพันธ์อันลึกซึ้งและการเปลี่ยนผ่านทางศีลธรรมนี้ ถูกนำมาถ่ายทอดเป็นภาพยนตร์สารคดีเรื่อง "Alfred Nobel & Bertha von Suttner: The Price of Peace" นำแสดงโดย Per Lasson และ Lili Winderlich ซึ่งพาผู้ชมไปสำรวจเส้นทางชีวิต จดหมายโต้ตอบ และจุดเปลี่ยนครั้งประวัติศาสตร์ที่เปลี่ยนมุมมองเรื่องสันติภาพของโลกไปตลอดกาล

รับชม  Alfred Nobel & Bertha von Suttner: The Price of Peace    ได้ทาง TrueVisions NOW